Lisede TDE ile Yabancı Dil Sınavlarının Yapılma Şekli

Türk Dili ve Edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavları, MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 45. maddesi uyarınca hem yazılı hem uygulamalı olarak yapılır.

Bu düzenleme, öğrencilerin dilin farklı boyutlarındaki becerilerini ölçmeyi amaçlar. Dolayısıyla liselerde bu derslerin sınavları, diğer derslere göre daha kapsamlı ve çok yönlü olup, öğrencilerin okuma, yazma, dinleme ve konuşma alanlarındaki gelişimini bütüncül biçimde değerlendirir.

Ortaöğretim kurumlarında ölçme ve değerlendirme esasları Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 45. maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu maddenin (h) bendi, Türk Dili ve Edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavlarının diğer derslerden farklı olarak hem yazılı hem uygulamalı becerileri ölçebilecek biçimde yapılmasını öngörür. Çünkü bu iki ders, öğrencinin sadece bilgi düzeyini değil; aynı zamanda dinleme, konuşma, yazma ve anlama gibi dil becerilerini de kapsar.

Lisede TDE ile Yabancı Dil Sınavlarının Yapılma Şekli

MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 45. maddesinin (h) bendinde açıkça şu hüküm yer alır:
“Türk Dili ve Edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavları, öğrencilerin dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçmeyi amaçlayacak şekilde yazılı ve uygulamalı olarak yapılır.”
Bu düzenleme, dilin yalnızca yazılı anlatım yönüyle değil, iletişim ve anlam kurma yönüyle de ölçülmesini amaçlar.

Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Sınavları

Türk Dili ve Edebiyatı derslerinde sınavlar, öğrencinin okuma-anlama, yazma ve yorumlama becerilerini ölçmek amacıyla hazırlanır. Bu sınavlarda genellikle iki bölüm bulunur:

Yazılı Bölüm: Metin çözümleme, dilbilgisi, anlatım biçimleri, edebî türler ve dönem bilgilerini içeren sorular yer alır.

Uygulamalı Bölüm: Öğrenciden kısa bir yazı, deneme, hikâye ya da paragraf oluşturması istenir. Bu bölüm öğrencinin ifade yeteneğini, özgün düşünce üretme gücünü ve yazım kurallarına hâkimiyetini ölçer.

Örneğin, 11. sınıf öğrencilerine “Servetifünun Edebiyatı” konusu işlendiğinde, sınavda hem bu dönemin genel özellikleriyle ilgili bilgi soruları hem de bir metin üzerinde yorum yapmayı gerektiren uygulama soruları bulunur. Böylece öğrenci, hem bilgiyi hatırlama hem de analiz etme düzeyinde ölçülür.

Yabancı Dil Dersi Sınavları

Yabancı dil dersleri, doğrudan iletişim becerilerini ölçmeye yönelik olduğu için yalnızca yazılı sınavlarla değerlendirilemez. Yönetmeliğe göre bu derslerde dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin tümü dikkate alınır. Uygulamada sınavlar şu biçimde yapılır:

Yazılı Bölüm: Dilbilgisi, kelime bilgisi, okuduğunu anlama soruları yer alır.

Uygulamalı Bölüm: Öğrencinin konuşma, dinleme ve yazma becerileri ölçülür. Bu bölüm, özellikle hazırlık sınıfı veya yabancı dil ağırlıklı okullarda önem taşır. Öğrencilere dinleme metni dinletilir, ardından sorular yöneltilir veya kısa diyaloglar yaptırılır.

Örneğin, bir İngilizce dersi sınavında öğrenciye bir metin dinletilir ve metinle ilgili doğru-yanlış soruları sorulur. Ardından kısa bir diyalog kurması veya verilen görsel üzerine cümleler kurması istenir. Böylece öğrenci yalnızca gramer değil, iletişim yeteneği açısından da değerlendirilir.

Zümre Öğretmenlerinin Planlaması

Her iki derste de sınavın kapsamı, soru türleri ve değerlendirme ölçütleri zümre öğretmenler kurulu tarafından belirlenir. Zümre, dersin öğretim programındaki kazanımları dikkate alarak sınavın hangi becerileri ölçeceğine karar verir. Bu planlama, ölçme sürecinin hem adil hem de öğretim hedefleriyle uyumlu olmasını sağlar.

Ölçme ve Değerlendirme

Yönetmelik, bu derslerdeki sınav sonuçlarının yalnızca puanla değil, öğrencinin gelişim süreciyle birlikte değerlendirilmesini de vurgular.

Öğrencinin yazılı sınavda başarısız olması, ancak sözlü ifade ve katılım becerilerinde güçlü olması durumunda, performans çalışmalarıyla genel başarı düzeyi desteklenir. Böylece eğitim süreci yalnızca sonuç değil, süreç odaklı bir yaklaşımla yürütülür.