13 Ekim Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması İlkokul Örnek Etkinlikler

Okul Örnek Uygulaması (İlkokul 1-4. Sınıflar)

Hazırlayan: AFAD – Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
Uygulama Grubu: Grup 1 – İlkokul (1-4. Sınıflar)
Önerilen Süre: 35-40 dakika
Uygulama Ortamı: Sınıf / Akıllı Tahta / Projeksiyon
Kullanılacak Platform: www.hazirim.gov.tr – AFAD Çocuk

1. Uygulamanın Amacı

Bu uygulamanın amacı, öğrencilerin afetleri yaş düzeylerine uygun biçimde tanımalarını, afet öncesinde alınabilecek temel önlemleri öğrenmelerini ve deprem sırasında uygulanması gereken güvenli davranışlar konusunda farkındalık kazanmalarını sağlamaktır.

Uygulama sırasında öğrencilerde korku ve kaygı oluşturabilecek anlatımlardan kaçınılmalı; afetlerden korkmak yerine afetleri tanıma ve hazırlıklı olma yaklaşımı benimsenmelidir. Öğrencilerin etkin katılımı sağlanmalı, anlatım soru-cevap yöntemi ve görsel materyallerle desteklenmelidir.

Soruların kapsamı, açıklamaların ayrıntı düzeyi ve öğrencilere verilecek görevler sınıf düzeyine göre uyarlanmalıdır:

1. ve 2. sınıflarda: Görsel inceleme, kısa cevap ve temel güvenli davranışlara ağırlık verilmelidir.

3. ve 4. sınıflarda: Neden-sonuç ilişkisi kurma ve hazırlık örnekleri geliştirmeye ağırlık verilmelidir.

Bölümlere ayrılan süreler yaklaşık olup öğretmen, uygulamanın bütünlüğünü koruyarak sınıf düzeyi ve öğrenci katılımına göre süreleri düzenleyebilir. Uygulama öncesinde kullanılacak dijital içeriklere erişim ile sınıfın teknik imkânlarının kontrol edilmesi önerilmektedir.

2. Uygulama Akışı

UYGULAMA 1 – Afet Nedir?

Akıllı tahta veya projeksiyon üzerinden Hazırım Platformu’nun ana sayfasını açınız. Öğrencilere aşağıdaki soruyu yöneltiniz:

“Afet denildiğinde aklınıza neler geliyor?”

Öğrencilerden birkaç kısa cevap alınız. Deprem, sel, yangın ve heyelan gibi afet türlerini tahtaya yazınız veya Hazırım Platformu’nda yer alan afet türlerini öğrencilerle birlikte inceleyiniz.

Öğrencilerin kişisel afet deneyimlerini ayrıntılı biçimde anlatmaya başlamaları hâlinde konuşmayı afet türlerini tanıma ve afetlere hazırlıklı olma konusuna yönlendiriniz.

Bu bölümü aşağıdaki mesajla tamamlayınız:

“Afetleri tanımak, afetlere karşı nasıl hazırlanacağımızı öğrenmemizin ilk adımıdır.”

Ardından Hazırım Platformu’nda Size Özel → Çocuklar İçin bölümünü açınız.

UYGULAMA 2 – Afetleri Tanıyalım

AFAD Çocuk sayfasında yer alan “Çizgi Filmler ve Animasyonlar” bölümünü açınız ve “Afetleri Tanıyalım – Bölüm 1” animasyonunu öğrencilerle birlikte izleyiniz. Video başlamadan önce aşağıdaki yönergeyi veriniz:

“Videoda hangi afetleri göreceğinize dikkat edin. Video bittikten sonra birlikte sayacağız.”

Video sonrasında aşağıdaki soruları yöneltiniz:

Videoda hangi afetleri gördünüz?

Bu afetlerden hangilerinin adını daha önce duydunuz?

Her afette aynı davranışı mı uygularız, yoksa afet türüne göre farklı davranışlar mı öğrenmemiz gerekir?

Cevapların ardından güvenli davranışların afet türüne göre değişebileceğini, bu nedenle afetleri tanımanın önemli olduğunu belirtiniz.

Uygulamayı aşağıdaki geçiş mesajıyla tamamlayınız:

“Afetlerin özellikleri farklı olsa da afetlerden önce hazırlık yapmak daha güvenli olmamıza yardımcı olur.”

UYGULAMA 3 – Afet Olmadan Önce Hazırlanabiliriz

Önceki bölümde verilen hazırlık mesajından hareketle öğrencilere sırasıyla aşağıdaki soruları yöneltiniz:

“Depremin ne zaman meydana geleceğini önceden bilebilir miyiz?”
“Depremin zamanını bilemesek de önceden hazırlık yapabilir miyiz?”

Öğrencilerin cevaplarını aldıktan sonra aşağıdaki açıklamayı yapınız:

“Depremin ne zaman meydana geleceğini önceden bilemeyiz ancak depremden önce alacağımız önlemlerle daha güvenli olabiliriz.”

AFAD Çocuk sayfasında yer alan “Deprem Öncesi Hazırlık – Bölüm 2” animasyonunu açınız. Öğrencilerden videoda gösterilen hazırlıklara dikkat etmelerini ve video sonrasında bu hazırlıklardan örnek vermelerini isteyiniz.

Video sonrasında “Videoda depremden önce yapabileceğimiz hangi hazırlıkları gördünüz?” sorusunu yöneltiniz. Öğrencilerden birkaç örnek alınız ve cevapları aşağıdaki üç temel hazırlık altında tamamlayınız:

Eşyalarımızdan kaynaklanabilecek riskleri azaltmak: Devrilebilecek, düşebilecek veya kayabilecek eşyaları önceden fark etmek, tehlike oluşturabilecek eşyaları azaltmak, yerlerini değiştirmek veya yetişkinler tarafından uygun yöntemlerle sabitlenmelerini sağlamak.

Afet ve acil durum çantası hazırlamak: Afet sonrasında ihtiyaç duyulabilecek temel malzemeleri ailemizle birlikte önceden hazırlamak ve çantayı kolay ulaşılabilecek bir yerde bulundurmak.

Toplanma alanımızı öğrenmek: Yaşadığımız yere en yakın toplanma alanını ailemizle birlikte öğrenmek ve bu alana güvenli biçimde nasıl ulaşılacağını konuşmak.

Öğrencilere eşyaların yerini değiştirme veya sabitleme işlemlerini tek başlarına yapmamaları, fark ettikleri riskleri aileleri ya da öğretmenleriyle paylaşmaları gerektiğini hatırlatınız.

Hazırlık örneklerini tamamladıktan sonra afet ve acil durum çantasını daha yakından inceleyeceğinizi belirtiniz.

UYGULAMA 4 – Afet ve Acil Durum Çantamızı Tanıyalım

AFAD Çocuk sayfasında yer alan “Afet ve Acil Durum Çantası” bölümünü açınız. Öğrencilere aşağıdaki soruyu yöneltiniz:

“Sizce afet ve acil durum çantasında hangi malzemeler bulunmalıdır?”

Öğrencilerin cevaplarını aldıktan sonra Hazırım Platformu’nda yer alan afet ve acil durum çantası görselini sınıfla birlikte inceleyiniz. Görseldeki malzemelerin hangi ihtiyaçlar için kullanılabileceğini öğrencilerle değerlendiriniz.

Afet ve acil durum çantasının afet meydana geldikten sonra değil, önceden hazırlanması ve kolay ulaşılabilecek bir yerde bulundurulması gerektiğini açıklayınız.

İki veya üç nesne ve malzeme örneği vererek “Afet ve acil durum çantasına koyar mıyız, koymaz mıyız?” etkinliğini uygulayınız ve öğrencilerden cevaplarının gerekçesini kısaca açıklamalarını isteyiniz.

Etkinlik sonunda öğrencilerden aileleriyle birlikte afet ve acil durum çantası hazırlamalarını, çanta daha önce hazırlanmışsa içeriğini ve malzemelerin kullanılabilirliğini kontrol etmelerini isteyiniz.

Çantaya ilişkin çalışmayı tamamladıktan sonra deprem sırasında uygulanması gereken güvenli davranışlara geçiniz.

UYGULAMA 5 – Deprem Sırasında Ne Yapmalıyız?

Öğrencilere aşağıdaki soruyu yöneltiniz:

“Deprem sırasında kendimizi korumak için neler yapabiliriz?”

Birkaç cevap aldıktan sonra öğrencilerden deprem sırasında yapılması ve yapılmaması gereken davranışlara dikkat etmelerini isteyiniz. Ardından “Deprem Anında ve Sonrasında Ne Yapmalıyız? – Bölüm 3” animasyonunu öğrencilerle birlikte izleyiniz.

Video sonrasında aşağıdaki temel davranışları tekrar ediniz:

Sakin kal.

Pencere ve balkonlardan uzak dur.

Sarsıntı sırasında merdivenlere veya çıkışlara doğru koşma, asansör kullanma.

Çök–Kapan–Tutun hareketini uygula ve sarsıntı sona erene kadar bulunduğun konumu koru.

Temel davranışları tekrar ettikten sonra Çök–Kapan–Tutun hareketini birlikte uygulayacağınızı belirtiniz.

UYGULAMA 6 – Çök–Kapan–Tutun

Öğrencilere Çök–Kapan–Tutun hareketinin amacı ve uygulanma biçimi hakkında bilgi veriniz. Uygulama öncesinde sınıfta hareketi engelleyebilecek veya yaralanmaya neden olabilecek unsurları kontrol ediniz ve öğrenciler için güvenli konumları belirleyiniz. Gerekli güvenlik şartları sağlandıktan sonra hareketin aşamalarını yavaş ve anlaşılır biçimde gösteriniz.

“ÇÖK!” komutuyla öğrencilerin dengelerini koruyacak biçimde çökmelerini sağlayınız.

“KAPAN!” komutuyla öğrencilerin baş ve boyun bölgelerini kollarıyla korumalarını sağlayınız.

“TUTUN!” komutuyla öğrencilerin mümkünse sağlam ve sabit bir nesneye tutunarak güvenli konumlarını korumalarını sağlayınız.

Öğrencilerden öğretmenin “Sarsıntı sona erdi” açıklamasına kadar konumlarını korumalarını, açıklamanın ardından kontrollü biçimde ayağa kalkmalarını isteyiniz. Hareketi aynı biçimde uygulamayan öğrenciler için bireysel ihtiyaçlar ve sınıf koşulları dikkate alınarak güvenli koruyucu davranışlar gösteriniz.

Uygulamanın ardından aşağıdaki soruyu yöneltiniz:

“Deprem sırasında neden koşmuyoruz?”

Öğrencilerin cevaplarını aldıktan sonra panikle koşmanın düşme ve yaralanma riskini artırabileceğini, pencere, balkon, merdiven ve asansörlere yönelmenin güvenli olmadığını açıklayınız.

Değerlendirme ve Kapanış

Uygulamanın sonunda aşağıdaki sorularla kısa bir değerlendirme gerçekleştiriniz:

Afetleri tanımamız neden önemlidir?

Afet olmadan önce yapabileceğimiz hazırlıklardan birini söyleyebilir misiniz?

Afet ve acil durum çantası ne zaman hazırlanmalıdır?

Deprem sırasında kendimizi korumak için hangi hareketi uygulamalıyız?

Deprem sırasında neden pencereye, merdivene veya çıkışa doğru koşmamalıyız?

Uygulamayı aşağıdaki mesajla tamamlayınız:

“Afetleri tanır, güvenli davranışları öğrenir ve önceden hazırlanırsak afetlerin zararlarını azaltabiliriz.”

Öğrencilere fark ettikleri riskleri aileleriyle paylaşmaları ve tehlike oluşturabilecek eşyalara tek başlarına müdahale etmemeleri gerektiğini hatırlatınız.

3. Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

• Uygulamanın öğrencilerde korku ve kaygı oluşturmayacak, afetleri tanıma, hazırlıklı olma ve güvenli davranışları öğrenme yaklaşımını destekleyecek biçimde yürütülmesi önem taşımaktadır.

• Afet yaşamış öğrencilerin kişisel deneyimlerini paylaşabilecekleri göz önünde bulundurulmalı; öğrenciler bu deneyimleri anlatmaya yönlendirilmemeli ve kayıp, yaralanma veya benzeri zorlayıcı yaşantıların ayrıntılandırılmasından kaçınılmalıdır.

• Uygulama, sınıf düzeyi ile öğrencilerin bireysel ihtiyaçları dikkate alınarak öğretmenin mesleki değerlendirmesi doğrultusunda uyarlanabilir.

4. Kullanılacak Dijital İçerikler

• Hazırım Platformu Ana Sayfası: www.hazirim.gov.tr

• AFAD Çocuk: Çizgi Filmler ve Animasyonlar

  • Afetleri Tanıyalım – Bölüm 1

  • Deprem Öncesi Hazırlık – Bölüm 2

  • Deprem Anında ve Sonrasında Ne Yapmalıyız? – Bölüm 3

  • AFAD Çocuk Afet ve Acil Durum Çantası