Lisede Bir Dönemde Bir Dersten Yapılacak Yazılı Sınav Sayısı

Liselerde öğrencilerin başarıları dönem boyunca yapılan ölçme değerlendirmelerle belirlenir. Bu ölçmelerin en bilinen türü ise yazılı sınavlardır. Ancak sınav sayısı, dersin özelliklerine ve haftalık ders saatine göre değişiklik gösterebilir.

Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, bu konuda oldukça net hükümler içerir.

Liselerde bir dersten yapılacak yazılı sınav sayısı, o dersin haftalık saatine bağlı olarak belirlenir. Yönetmelik, haftada 1–2 saatlik derslerde en az 2, 3 veya daha fazla saatlik derslerde en az 3 yazılı sınav yapılmasını zorunlu kılar. Ayrıca uygulamalı derslerde yazılı yerine beceri temelli ölçmeler yapılabilir. Bu sistem, hem ölçmede adaleti hem de öğrencinin farklı yönlerden değerlendirilmesini hedefler.

Yazılı sınavların amacı

Yönetmeliğe göre yazılı sınavlar, öğrencinin öğretim programında yer alan kazanımlara ne ölçüde ulaştığını belirlemek amacıyla yapılır (Madde 46/1). Sınavlar yalnızca bilgi düzeyini değil, öğrencinin analiz, yorum, uygulama ve problem çözme becerilerini de ölçer. Yani yazılı sınavlar, öğrenciyi ezbere değil, öğrenmeye yönlendiren bir ölçme aracıdır.

Sınav sayısını belirleyen esaslar

MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 46. maddesine göre, bir dersten yapılacak yazılı sınav sayısı haftalık ders saati sayısına göre belirlenir:

Haftada bir veya iki saat okutulan derslerde: Her dönemde en az iki yazılı sınav yapılır.

Haftada üç veya daha fazla saat okutulan derslerde: Her dönemde en az üç yazılı sınav yapılır.

Uygulamalı veya beceri temelli derslerde (örneğin beden eğitimi, müzik, görsel sanatlar): Yazılı sınav yerine uygulamalı ölçme yöntemleri kullanılabilir.

Bu sayılar asgari düzeyde olup, öğretmenler gerekli gördüklerinde ek ölçme araçları (performans görevi, proje, sözlü sunum vb.) da kullanabilirler.

Ortak sınav uygulamaları

Yönetmeliğin aynı maddesi, aynı okul türü ve sınıf düzeyinde okutulan derslerin sınavlarının ortak yapılmasını öngörür. Yani bir okulda aynı sınıf düzeyinde üç farklı matematik öğretmeni varsa, bu öğretmenlerin yazılı sınavları aynı hafta ve aynı kapsamda yapılır. Bu uygulama, ölçmede eşitlik ve standardizasyon sağlar.

Sınav tarihleri ve duyurusu

Her dönemin başında okul zümre öğretmenler kurulu toplanarak sınav takvimini belirler. Bu takvim, öğrenciler ve veliler tarafından görülebilmesi için okul panosunda ve dijital sistemlerde ilan edilir. Böylece öğrenciler hangi haftalarda sınav olacağını önceden bilir ve çalışma programlarını buna göre düzenleyebilirler.

Ayrıca yönetmelik, aynı gün içinde öğrencinin en fazla iki yazılı sınava girebileceğini belirtir. Bu kural, öğrencinin aşırı sınav yükü altında kalmaması için getirilmiştir.

Örnek bir durum

Bir lise öğrencisinin haftada 2 saat Türk dili ve edebiyatı, 4 saat matematik, 1 saat din kültürü dersi olduğunu düşünelim.

Türk dili ve edebiyatından dönemde en az 2,

Matematikten en az 3,

Din kültürü ve ahlaktan en az 2 yazılı sınav yapılacaktır.

Eğer okul, performans görevlerini de dahil etmişse, öğrencinin not ortalaması bu sınavlarla birlikte hesaplanır.

Beden eğitimi, görsel sanatlar veya müzik gibi derslerde ise yazılı sınav yerine uygulama temelli değerlendirme yapılabilir. Öğrencinin beden koordinasyonu, ritim, çizim becerisi veya sahne performansı puanlamada esas alınır. Bu uygulama, dersin doğasına uygun bir değerlendirme biçimi sağlar.